فروشگاه عسل طبیعی تهران هانی

تاریخچه آشنایی انسان با زنبورعسل و پرورش آن

 براساس تحقیقات کاوشگران قدمت و تاریخچه زندگی زنبورعسل به قرن ها پیش برمی گردد. زمانی قریب به ۲۵ میلیون سال پیش ، یعنی دورانی که کوه های هیمالیا ، آلپ ، البرز و پیرنه در حال شکل گرفتن بودند ، حشراتی مثل زنبورعسل در حال رشد و تکثیر بودند. نتایج تحقیقات زمین شناسان نشان می دهد که نخستین نشانه های وجود انسان بر روی زمین مربوط به ۶۰۰هزار سال قبل است در حالیکه زنبورعسل ۱۵۰ میلیون سال قبل مشغول زاد و ولد و فعالیت بوده است. البته در گذشته زنبورهای عسل به صورت انفرادی زندگی میکردند ولی باگذشت تقریبا ۵۰ میلیون سال ، با رشد و ازدیاد گیاهان ، زنبورها هم زندگی اجتماعی را به زندگی انفرادی ترجیح دادند و کلونی زنبورهای عسل به وجود آمد.
نقش و نگاره های سنگی به دست آمده در کشورهای مختلف مثل اسپانیا ، سوئد ، هند ، ایران و … از قدمت آشنایی انسان با زنبورعسل درگذشته و نحوه برداشت عسل اطلاعات بسیاری می دهد . علاوه بر این سنگواره ها می توان از اشعارهومر ، شاعر و داستان سرای معروف یونایی حدود ۸۰۰ سال پیش از میلاد ، اولین کتاب زنبورداری نوشته ی ارسطو دانشمند معروف یونانی و بسیاری از افراد دیگر نشانه هایی از زندگی و پرورش زنبورعسل و مصرف محصولات آن توسط مردم به دست آورد.

تاریخچه آشنایی با زنبور عسل پس از میلاد مسیح

در طی سال های ۲۳ تا ۷۹ پس از میلاد فیلسوف و طبیعی دان معروف رومی ، کتابی درباره زنبورعسل و گیاهان عسل زا نوشته بود. در سال ۸۰ میلادی ، شارلمانی یا کارل بزرگ امپراطور بزرگ اروپا برای اولین بار پرورش زنبور را به وسیله کندوهای سبدی در مزرعه های خود گسترش داد و بعد از آن پرورش زنبور و تولید عسل در سایر مزارع را اجباری کرد.
زنبورداری و تولید عسل در اروپا در قرون وسطا بسیار پر رونق بود و اغلب کشیش ها مشغول زنبورداری بودند اما طی سال های ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ میلادی به دلیل کاهش قیمت شکر ، زنبورداری رونق خود را از دست داد و اکثر مردم برای پختن شیرینی به شکر روی آوردند .در سال ۱۵۶۸ نیکل یاکوب نخستین کتاب خودآموز زنبورداری به زبان آلمانی را منتشر کرد.
درآیات ۶۸ و ۶۹ سوره نحل قرآن کریم درباره ویژگی های زنبورعسل مطالبی ذکر شده است.
در ادامه همراه ما باشید تا به شما نکات جالبی از تاریخچه زنبورداری و کشفیات افراد مختلف از سرتاسر جهان را بگوییم .

  • پژوهشگر انگلیسی باتلر در سال ۱۶۰۹ میلادی متوجه شد فرمانروای کندو، زنبورملکه می باشد.
  • در سال های ۱۶۲۸ تا ۱۶۹۴ برای اولین بار مالیپگی ساختمان داخلی بدن زنبورعسل را تشریح کرد و کتابی دراین باره نوشت.
  • سوامردام هلندی در سال های ۱۶۳۷ تا ۱۶۸۵ وضعیت تولید مثل ملکه و زنبورها را کشف کرد.
  • درسال ۱۶۸۳ تا ۱۷۵۷ رنه آنت فرانسوی با ساخت کندویی با جدار شیشه متوجه شد برخلاف نظر باتلر انگلیسی ،زنبور ملکه فرمانروای کلنی زنبورها نیست بلکه مادر تمام زنبورهای کندو می باشد.
  • فرانس هوبر سوئیسی که از دو چشم نابینا بود در سال ۱۷۵۰تا ۱۸۲۱ به کمک مستخدم خود، یک کندو با قاب های متحرک ساخت و به مطالعه جریان زندگی درون کلنی پرداخت . ۳۰ سال پس از مرگ وی از این اختراع برای پایه گذاری زنبورداری پیشرفته استفاده کردند .
  • همچنین کارل بونت سوئیسی در سال ۱۷۶۲ متوجه شد زنبور ملکه بدون جفت گیری می تواند باکره زایی کند .
  • نخستین مرکز آموزش اصول زنبورداری درسال ۱۷۵۲ تا ۱۸۵۰ در اوکراین توسط پروکوپوویچ تاسیس شد.
  • کشیش آلمانی دکتر یوهان چیرسن در سال ۱۸۱۱ تا ۱۹۰۶ بعد از چندین آزمایش مختلف متوجه شد که تمام زنبورهای نر از تخم های بارور نشده به دست می آیند ، وی بزرگ ترین شخصیت در تاریخ زنبورداری آلمان می باشد .
  • درسال ۱۹۲۳ پروفسور کارل فون فریش اتریشی ،موفق شد نحوه ی ارتباط برقرارکردن زنبورها با هم را کشف کند و به همین علت در سال ۱۹۷۳ برنده جایزه نوبل شد .
  • داشمند روسی تریاسکو در سال ۱۹۵۶ اثبات کرد برخلاف باور سایرین ، زنبور ملکه در پرواز جفت گیری خود با چندین زنبور نر جفت گیری میکند.

جمع آوری عسل از آشیانه های اولیه (وحشي)

در گذشته انسان ها برای به دست آوردن عسل ، از کندوهای زنبوران وحشی عسل طبیعی جمع آوری می کردند . این کندوها بیشتر در جنگل ها و مناطق کوهستانی وجود دارد و در مناطقی که پرورش زنبورعسل پیشرفت کرده است هنوز رایج است . به جز انسان ها بعضی از حیوانات مثل شامپانزه و خرس نیز کندوهای زنبوران را مورد هجوم قرار می دهند. شامپانزه با دست خود یا یک چوب نوک تیز عسل را از کندو بیرون می آورد. در اوایل هم انسان ها به همین شکل عمل میکردند که به این موضوع در کتاب مقدس نیز اشاره شده است . بعد از پایان عصر یخ بندان، در صخره ای در شرق اسپانیا چندین لوح به دست آمده است که نحوه برداشت عسل از زنبوران آپیس ملیفرا در آن شرح داده شده است ، تاریخ این لوح به حدود ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد برمی گردد.

دگرگونی زنبورداری سنتی

از بدو آفرینش زنبورعسل و با شروع زندگی اجتماعی آن ها ، کندوهایی در شکاف کوه ها ، صخره ها و درختان ایجاد می کردند و عسل تولیدی آن ها توسط انسان ها و حیوانات دیگر از راه های گوناگون برداشت میشد . به مرور زمان انسان با استفاده از کندوهای محلی مثل کندوی درختی ، گلی ، سبدی ، کوزه ای و … توانست به پرورش زنبور اقدام کند . در این کندوها شان های ثابتی وجود داشت که خود زنبور آن ها را درست میکرد و نوزادان خود را در آن پرورش میداد. انسان ها بدون دخالت در تولید و ذخیره عسل ، با ابزارهایی عسل آن ها را برداشت میکردند .
درسال ۱۸۵۰ میلادی لانگستروت با چندین اختراع خود توانست تحولات عظیمی را در صنعت زنبورداری در دنیا به وجود بیاورد .
لانگستروت دراولین تحقیقات خود دریافت که اگر در کندویی با قاب های متحرک قطعه ای از شان طبیعی کندوهای بومی را قرار دهد زنبورها به راحتی می توانند در فاصله ایجاد شده بین شان ها فعالیت کنند . وی با اختراع دوم خود توانست فضای مناسب برای فعالیت زنبورعسل که فاصله ای حدود ۶٫۵ تا ۹٫۵ میلی متر میباشد را پی ریزی کند ، فاصله ای بیش از این برای زنبورعسل قابل قبول نیست و آن را با بره موم یا موم می پوشاند. در حال حاضر معمولی ترین کندو از نظر کاربردی کندوی لانگستروت می باشد.
پس از این بارون فرانس مجارستانی در سال ۱۸۶۵ دستگاه اکستراکتور که برای جداسازی عسل از موم با نیروی گریز از مرکز کار میکرد را ساخت . یوهان مهرینگ آلمانی نیز درسال ۱۸۷۵ توانست به کمک ابزار مصنوعی دیواره ی مومی را به وجود آورد و درسال ۱۸۸۲ وانکلر آلمان دستگاه تولید ملکه به روش مصنوعی را ابداع کرد که درحال حاضر با تکامل این دستگاه به تولید ملکه مصنوعی می پردازند. اختراع ابزارهای جدید در مقطع زمانی کوتاه و ترویج استفاده آن ها در سراسر جهان ، زمینه ساز تحولات تاریخی و مهمی در صنعت زنبورداری شد و باعث شد زنبورداری سنتی جایگاهش را به زنبورداری پیشرفته امروزی بدهد.

تاریخ آشنایی در ایران وضع زنبورداری در ایران

زنبورداری یکی از حرفه های اصیل و قدیمی در ایران بوده که تاریخچه و قدمت آن به ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد برمیگردد. برای اولین بار دراستان لرستان دشنه ی مفرغی با نقش و نگار زنبورعسل به دست آمده است که درموزه شهر بروکسل نگه داری میشود و معرف قدمت آشنایی ایرانی ها با این حشره مفید می باشد. در دوره ی هخامنشیان نیز زنبورداری در ایران رواج داشته و مردم از عسل به عنوان شیرین کننده طبیعی استفاده می کردند ، اما ایران هم مانند سایر کشورها در چند قرن اخیر منابع قندی خود را از نیشکر و چغندر قند به دست می آورد.با کنکاش و تامل در اشعار بسیار قدیمی می توان از قدمت زنبورعسل در ایران اطلاعات بیشتری به دست آورد . وجود کلمه عسل در ادبیات قدیمی تر نشان دهنده قدمت زنبورداری در کشورمان می باشد .

ارسال نظر